Patron medialny
Uprawnienia pracownicze osób niepełnosprawnych
Czas pracy
Podstawa prawna: art. 15-18 Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 ze zm.)
Limity czasu pracy - czyli ile pracujesz?
Czas pracy osób niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin dziennie (40 godzin tygodniowo) - jeżeli masz lekki stopień niepełnosprawności.
Jeżeli jesteś osobą niepełnosprawną zaliczoną do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, Twój czas pracy nie może przekraczać 7 godzin dziennie (35 godzin tygodniowo).
Istnieją 2 wyjątki od tej reguły
Powyższego zapisu nie stosuje się:
- gdy na Twój wniosek (osoby zatrudnionej), lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę.
- lub gdy pracujesz przy pilnowaniu mienia
Zakaz pracy w nocy i w godzinach nadliczbowych i wyjątki od tej reguły
Przepisy stanowią, że osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w godzinach nocnych i nadliczbowych.
Powyższe wymiary czasu pracy obowiązują od dnia następującego po przedstawieniu pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności i nie powodują obniżenia wysokości wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości.
Wymiar czasu pracy dla osób niepełnosprawnych oraz zakaz zatrudniania w porze nocnej i godzinach nadliczbowych nie ma zastosowania w dwóch przypadkach:
- do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz
- gdy, na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku, lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę; koszty takich badań ponosi pracodawca
Masz prawo do dłuższej przerwy w czasie pracy
Osoba niepełnosprawna ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek.
Czas dodatkowej przerwy wynosi 15 min. i jest wliczany do czasu pracy. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy wynosi minimum 6 godz. (kp. art.134) pracownikowi przysługuje 15 minut przerwy. Jeżeli pracownik niepełnosprawny pracuje dłużej niż 6 godzin przysługuje mu więc 15 min. (z kodeksu pracy) +15 min. (z ustawy o rehabilitacji) = łącznie przysługuje mu więc 30 minut przerwy w pracy.
Nie powoduje to obniżenia wysokości wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości i nie powoduje to wydłużenia czasu pracy.
Dodatkowy urlop wypoczynkowy
Podstawa prawna: art. 19 Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 ze zm.)
Jeżeli jesteś osobą zaliczoną do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje Ci dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym.
Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego nabywa się po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia do jednego ze stopni niepełnosprawności. Przykład: Józek do 5 stycznia 2008 miał lekki stopień niepełnosprawności, od 6 stycznia ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Prawo do dodatkowego urlopu nabędzie więc dopiero 6 stycznia 2009 r.
Dodatkowy urlop nie przysługuje osobie uprawnionej do:
- urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych (np. nauczyciele) lub
- urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów (np. sędziowie, prokuratorzy, pracownicy socjalni).
Jeżeli wymiar urlopu dodatkowego przysługującego na podstawie odrębnych przepisów jest niższy niż 10 dni roboczych, zamiast tego urlopu przysługuje urlop dodatkowy przysługujący z tytułu niepełnosprawności.
Łączny wymiar dodatkowego urlopu dla osoby niepełnosprawnej i zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.
Urlop dodatkowy zaliczany jest na poczet turnusu rehabilitacyjnego.
Zwolnienie od pracy z zachowaniem wynagrodzenia
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, art. 20, poz. 776 ze zm.)
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy Polityki Społecznej z dnia 22 maja 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania zwolnień od pracy osobom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym (Dz. U. nr 100, poz.927)
Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w następujących przypadkach:
- w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym
W wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, ale nie częściej niż raz w roku,
Zwolnienie od pracy w związku z wyjazdem na turnus odbywa się wg następujących reguł:- pracodawca udziela zwolnienia na podstawie skierowania na turnus rehabilitacyjny wystawionego przez lekarza sprawującego opiekę nad osobą niepełnosprawną; lekarz w skierowaniu wskazuje rodzaj turnusu i czas jego trwania,
- skierowanie na turnus osoba przedstawia pracodawcy w takim terminie, który umożliwi zapewnienie normalnego toku pracy w zakładzie,
- uczestnik turnusu przedstawia pracodawcy dokument, który potwierdza pobyt na turnusie, wystawiony przez organizatora turnusu. Dokument ten (zaświadczenie) jest podstawą wypłaty wynagrodzenia za czas zwolnienia.
Wynagrodzenie za czas zwolnień od pracy oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. - w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania
zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.
Oznacza to, że w przypadku korzystania już przez osobę niepełnosprawną z dodatkowego urlopu wypoczynkowego, pracodawca ustalając wymiar zwolnienia na turnus udzielonego w tym samym roku kalendarzowym, bierze pod uwagę wymiar wykorzystanego wcześniej dodatkowego urlopu. Przepis ten stosuje się odpowiednio przy ustalaniu wymiaru dodatkowego urlopu wypoczynkowego, w przypadku gdy najpierw osoba niepełnosprawna korzysta ze zwolnienia na turnus. Należy przy tym zaznaczyć, że prawo do zwolnienia od pracy jest całkowicie niezależne od prawa do urlopu wypoczynkowego, w tym dodatkowego.
Podsumowując:
Jeżeli jedziesz na turnus to będziesz musiała najczęściej "poświęcić" na ten cel urlop dodatkowy. Jeżeli jedziesz na turnus to musisz pamiętać, że turnus i ewentualne zwolnienie od pracy nie mogą wynieść więcej niż te 21 dni płatnego zwolnienia. Natomiast takiego ograniczenia nie ma jeżeli chodzi o zwolnienie od pracy celem wykonania badań, zabiegów czy zaopatrzenia ortopedycznego, w tym przypadku praktycznie nie ma takiego górnego ograniczenia, choć trudno sobie raczej wyobrazić pracodawcę, przyjmującego ze spokojem kolejne zwolnienia. Trzeba pamiętać, że to co jest przywilejem pracownika niepełnosprawnego równocześnie jest obciążeniem pracodawcy. Jeżeli więc chodzi o porównanie np. pełnosprawnego Malinowskiego a niepełnosprawnego, o umiarkowanym stopniu, Kowalskiego to ten drugi na skutek przywilejów wynikających z ustawy o rehabilitacji może mieć o około 60 dni pracy w roku mniej, w dodatku płatnych dni.
Obliczając zaś wymiar urlopu osobom o znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności trzeba pamiętać, że ich czas pracy wynosi 7 godzin. I to właściwie koniec różnic między urlopami sprawnych i niepełnosprawnych pracowników. W sprawach nie unormowanych przepisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123 poz. 776 z 2003 roku, z późn. zm.) stosuje się kodeks pracy.
Oprac. Anita Siemaszko
Copyright © 2008 by GVA
Projekt, w ramach którego powstaje portal Dom Otwarty: Przestrzeń Interakcji współfinansowany jest ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu - Fundusz Inicjatyw Obywatelskich