Patron medialny
Autoprezentacja
Autoprezentacja to dzisiaj bardzo modne słowo. Mówi się o niej szczególnie w kontekście rozmowy kwalifikacyjnej w sprawie pracy. Niewątpliwie jednak odgrywa ona ważną rolę w każdym aspekcie życia.
Zatem, co to takiego jest ta tajemnicza autoprezentacja? Otóż, najkrócej mówiąc jest to sposób, w jaki pokazujemy siebie innym. Jest to pewien proces, którym w pewnych sytuacjach w dużym stopniu możemy sami świadomie kierować. Choć - jak to bywa w komunikacji - to, co chcemy przekazać niekoniecznie musi być odebrane tak, jak byśmy tego chcieli. Bo autoprezentacja to z pewnością rodzaj komunikacji. Za pomocą różnych przekaźników - jak wygląd zewnętrzny, wypowiedzi oraz tak zwany "body language" - wysyłamy otoczeniu pewne sygnały na własny temat.
Reguła jest taka, że - często nie do końca świadomie - staramy się pokazać otoczeniu z jak najlepszej strony. Niejako stajemy się aktorami na scenie życia. Staramy się bowiem zrobić wszystko, by być lubiani, akceptowani i postrzegani pozytywnie. Dlatego często w różnych sytuacjach prezentujemy się inaczej - mamy swój "wizerunek prywatny", jak i "wizerunek publiczny". "Ja" prywatne to wszystko to, co myślimy na własny temat, ale nie zawsze dzielimy się tą wiedzą z innymi. Nie wszystkie bowiem nasze cechy czy przekonania chcemy odsłonić przed otoczeniem. Innymi słowy, inaczej się zachowujemy, kiedy mamy świadomość, że jesteśmy obserwowani i podlegamy ocenie otoczenia. Inaczej natomiast, kiedy wiemy, że jesteśmy sami, we własnym domu i nikt nie widzi tego, co robimy i jak wyglądamy.
Każdy z pewnością może przywołać w pamięci takie sytuacje, kiedy świadomie starał się zaprezentować z jak najlepszej strony - choćby na rozmowie kwalifikacyjnej w sprawie pracy czy podczas poznawania kogoś, na kim chciał zrobić dobre wrażenie. Z drugiej strony, na pewno niejednokrotnie zdarzyło się, że czując się swobodnie w zaciszu swojego mieszkania - na przykład w łazience przed lustrem - zachowaliśmy się zupełnie inaczej, nie dbając zanadto o swój wizerunek.
Ponieważ jednak - jak powiedzieliśmy na początku - autoprezentacja jest rodzajem komunikacji, na jej efekt ma wpływ też odbiór przez otoczenie tego, co chcemy przekazać. Ludzie często selektywnie odbierają rzeczywistość, skupiając się na tym, co jest dla nich najważniejsze. W sytuacji poznania kogoś nowego - czy to w formalnych, czy nieformalnych okolicznościach - z reguły kierują się stereotypami i na tej podstawie dokonują klasyfikacji i oceny danej osoby. Dlatego zdarza się, że jesteśmy postrzegani zupełnie inaczej, niż byśmy sobie życzyli.
Przede wszystkim trzeba wiedzieć, że dużą wagę w dobrej autoprezentacji ma tak zwane "pierwsze wrażenie". To, jakie wrażenie zrobimy na otoczeniu w ciągu pierwszych kilkudziesięciu sekund ma ogromne znaczenie dla tego, jak zostaniemy ocenieni i jak będą przebiegać późniejsze kontakty, bowiem taką początkową ocenę bardzo trudno jest zmienić. W tej początkowej fazie poznania natomiast - czy to nam się podoba, czy nie - to wygląd zewnętrzny odgrywa zasadniczą rolę. Przypuśćmy na przykład, że poznajemy nowych ludzi - jedna osoba ma na sobie podartą, nieświeżą bluzkę i brudne paznokcie, a druga jest w czystej, wyprasowanej koszuli i ma zadbane dłonie. Która z nich wzbudza większe zaufanie? Z którą zechcemy utrzymywać kontakt? Z pewnością większość z nas bardziej komfortowo czułaby się w towarzystwie schludniej wyglądającej osoby.
Nie od dziś wiadomo również, że strój ogromnie wpływa na nastrój i samopoczucie nas samych, choć z reguły sobie tego nie uświadamiamy. Aby czuć się swobodnie i odnosić sukcesy - zarówno w prywatnym, jak i zawodowym życiu - warto zatem przemyśleć sprawę swojego wizerunku i świadomie kreować swój styl. Należy przy tym pamiętać o tym, że inaczej powinniśmy wyglądać w sytuacji formalnej - na przykład idąc na rozmowę kwalifikacyjną w sprawie pracy - inaczej natomiast w sytuacji nieformalnej - wybierając się do dyskoteki czy na zakupy.
Ważne jest, aby dobierać strój i makijaż do swoich indywidualnych cech. Każdy bowiem jest inny i ta sama rzecz na jednej osobie będzie wyglądać dobrze, a na innej dziwacznie czy wręcz śmiesznie. Dlatego nie do końca trzeba się kierować wszechobecnie panującą modą. Najlepiej mieć swój własny, indywidualny styl, nie kopiując nikogo innego. Tylko wtedy można czuć się dobrze i zachować pewność siebie. Dlatego pamiętajmy - choć nie szata zdobi człowieka, to jednak... jak cię widzą, tak cię piszą.
Często jest tak, że lubimy ludzi podobnych do siebie - wyrażających podobne opinie i wartości. Jeśli zatem chcemy być odebrani pozytywnie, warto szukać wspólnych poglądów, unikając dyskutowania o rzeczach drażliwych, budzących silne emocje i podziały.
Z drugiej strony, zgodnie z regułą "komplementarności cech" pozytywne wrażenie niekiedy robią na nas ludzie, którzy niejako uzupełniają nasz styl bycia - na przykład osoby gadatliwe lubią słuchaczy, mające tendencję do dominacji szukają natomiast osób uległych.
Ponadto, jak odbierają nas inni, jest pochodną tego, jak my sami siebie odbieramy. Jeśli prezentujemy siebie jako biedne, nieszczęśliwe i samotne istoty, z dużą dozą prawdopodobieństwa zostaniemy odrzuceni i nie zaakceptowani. Ludzie bowiem nie chcą utrzymywać relacji - zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym - z kimś, kto kreuje siebie na nieudacznika i cierpiętnika. Jeśli natomiast lubimy siebie, znamy swoją wartość i wiemy na co nas stać, to z pewnością będziemy się lepiej prezentować otoczeniu i łatwiej zjednamy sobie ludzi.
Dlatego warto poznawać siebie, znać swoje mocne, ale i słabe strony oraz świadomie kreować swój wizerunek. Wówczas łatwiej nam będzie kierować procesem autoprezentacji i dokonywać wyboru tego, co chcemy ujawnić innym o swojej osobie, a co wolimy zachować dla siebie.
Oprac. Emilia Malinowska
Copyright © 2008 by GVA
Projekt, w ramach którego powstaje portal Dom Otwarty: Przestrzeń Interakcji współfinansowany jest ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu - Fundusz Inicjatyw Obywatelskich